Preekarchief 2021

Preekarchief 2021

Overweging Doop van de Heer

Een mens wordt mooier als hij zichzelf klein maakt. Wie van ons heeft deze uitspraak altijd tot zijn levensmotto gehad?

9 januari 2021

Schriftlezingen: Jes. 42,1-4.6-7; Hand. 10,34-38 en Mc. 1,7-11)(B)

Een mens wordt mooier als hij zichzelf klein maakt. Wie van ons heeft deze uitspraak altijd tot zijn levensmotto gehad? We vinden het tenslotte altijd makkelijker om te vertellen over onze successen, over hoe goed we het doen en hoe goed we het zien, dan over onze minder geslaagde acties te praten. Slechte rapporten en beoordelingen gooien we liever onderweg naar huis in de sloot of in de bosjes. Toch zijn er die slechte rapporten en die miskleunen in ieders leven, in het groot en in het klein. En ook al gooi je ze over de heg of stop je ze in de onderste la, ze blijven aanwezig in je leven. Je komt er niet zomaar van af. Behalve… Behalve wanneer je je fouten en misstappen echt onder ogen ziet, je niet groter maakt dan je bent en je aan God wilt toevertrouwen. Dan, dan gebeurt er wat…

Het kleine kind van de Kersttijd is volwassen geworden. En dan komt Johannes de Doper op het toneel. Hij is een populaire boetepredikant, mensen stromen van alle kanten naar hem toe. Volgens hem was het oordeel van God nabij en hij riep de mensen op tot bekering. Door zich te laten dopen, worden de zonden uitgewist en toonde men dat men anders wilde leven, zei hij maar steeds. Je moest alleen een juiste houding tegenover God willen aannemen. Johannes doopte door onderdompeling in de Jordaan. Zijn volgelingen kwamen vooral uit Judea en Jeruzalem en zo kreeg hij de bijnaam ‘de doper’. Maar Johannes verkondigde dat na hem iemand zou komen die sterker en waardiger is dan hij. De profeet ziet zichzelf als nietig, niet eens waardig om de riemen van de sandalen van degene die zal komen, los te maken. En deze zal niet met water dopen maar met de heilige Geest. En dan lezen we dat in die dagen Jezus uit Nazareth naar Johannes toe komt. Johannes is de man die de mensen voorbereidt om Jezus te kunnen ontvangen. Hij die zelf uiterst bescheiden was, die niet naar zichzelf wees of jaloezie of haat kende. Hij beklemtoonde in alles zijn eigen beperkte betekenis. ‘Na mij komt die sterker is dan ik. Ik ben niet waardig…’. Je moet naar Hem gaan. Hij geeft je iets mooiers en beters dan ik!

Hoe anders is dat dan wat de hele wereld deze week weer heeft gezien in Amerika? Hoe een president hordes en meutes vandalen en criminelen en ander uitschot ophitste om nota bene een parlementsgebouw te gaan bestormen! En hoe hij jarenlang leugens en haat over een compleet volk uitstrooide en door miljoenen mensen nog geloofd werd ook. Het is met geen pen te beschrijven! En dan te bedenken dat er ook miljoenen christenen achter hem aanliepen en aanlopen. Terwijl toch een van de meest fundamentele aspecten van het christelijk geloof is dat je geen kwaad met kwaad mag vergelden, maar dat je moet doen zoals God zelf en altijd moet proberen de ander de hand te reiken. Kloven te dichten, bruggen te slaan. Het beeld dat de Bijbel ons schetst is dat van een God die beledigd wordt, die geraakt wordt in zijn liefde voor ons door onze onverschilligheid, onze zonden en haat en dan toch ons oproept, uitnodigt om naar Hem toe te komen en andere wegen te gaan, zoals we hoorden in de eerste lezing uit de profeet Jesaja. En Gods ultieme antwoord op al het kwaad en de ellende die Hij ziet, is dat Hij zelf komt, zich klein maakt, mens wordt, de nederigste plaats inneemt. Langs die weg probeert Hij de wonden van de zonden te genezen.

En dat is ook de weg die wij moeten gaan. De basis van onze open democratische samenleving is dat je moet handelen met respect voor de overtuiging van andere mensen. De tegenstander is slechts iemand met andere ideeën; hij is geen vijand. Precies het omgekeerde werd jarenlang, ook al voor Trump, gezegd en geschreven. Het gevolg is dat er een land is ontstaan dat tot op het bot is verdeeld en waar bevolkingsgroepen compleet in parallelle werelden langs elkaar heen leven en het op elkaar gemunt hebben. Elkaar willen vernietigen.
Het is dus uiterst belangrijk dat mensen in Amerika, maar eigenlijk overal, ook hier in Nederland, hun stem laten horen tegen onverdraagzaamheid en geweld en polarisatie. Morele helderheid zou je dat kunnen noemen. Staan voor onze democratische rechtstaat, onze instituties en vrije pers en wetenschap. Zoals die ene functionaris die ondanks de immense druk en intimidatie van zijn partijgenoten en nota bene van zijn eigen president pal bleef staan voor het resultaat van de verkiezingen ondanks dat zijn partij verloren had. Deze helderheid zullen we hard nodig hebben. Opstaan dus tegen extreem-rechts populisme, oog hebben voor de kleinen en zelf klein durven zijn. Een mens wordt zoveel mooier als hij zichzelf klein maakt. En bij God is hij ook in zijn kleinheid welkom. Want dan ga je de weg van je doopsel. Precies daar, in de erkenning van je eigen kleinheid, in het loslaten van je eigen belangrijkheid, in eenvoud en dienstbaarheid. Daar ligt de basis voor het respect voor anderen, voor echte verdraagzaamheid en respect. Door het doopsel dat door ons in ontvangen en dat wordt beleefd naar het voorbeeld van Jezus zijn wij kind van God en wordt het paradijs hersteld. Wie de minste kan zijn vindt vaak een uitweg uit een negatieve spiraal.
Amen.

© 2021 Sandor Koppers